قطرهگیر برج خنککننده (Drift Eliminator) یکی از اجزای حیاتی و جداییناپذیر انواع کولینگ تاور و کندانسورها محسوب میشود. نقش اصلی این قطعه جلوگیری از خروج قطرات آب و بخارات همراه با جریان هوای خروجی از برج است، که در غیر این صورت منجر به هدررفت آب در حال گردش و کاهش راندمان سیستم میشود. در برج خنککننده، فن مکنده یا دمنده باعث پرتاب قطرات آب به سمت خروجی هوا میشود، اما نصب قطرهگیر یا المیناتور این امکان را فراهم میکند تا اکثر قطرات معلق در جریان هوا جمعآوری شده و بازگشت داده شوند.
ساخت قطرهگیر برج خنککننده معمولاً از بلوکها و ورقهای PVC با فواصل مشخص تشکیل شده است که با فرآیند اکستروژن و فرمدهی دقیق تولید میشوند. استفاده از قطرهگیر مزایای متعددی دارد؛ از جمله کاهش مصرف آب، جلوگیری از خوردگی و رسوبگذاری روی فنها و قطعات فلزی، کاهش انتشار بخار و تشکیل ابر بالای برج و افزایش طول عمر تجهیزات. پس از طراحی و نصب قطرهگیر، بسیاری از مزایای اضافی آن در عملکرد برج خنککننده آشکار میشود.
در ادامه، به بررسی انواع قطرهگیر، مشخصات فنی و عوامل مؤثر بر قیمت آن پرداخته خواهد شد.
قطرهگیر برج خنککننده چیست؟
قطرهگیر برج خنککننده (Drift Eliminator) یک المان داخلی طراحیشده برای بهبود عملکرد برجهای خنککننده و سیستمهای تهویه هوا است. این قطعه در انواع برجهای جریان مخالف، ایرواشرها و سایر واحدهای تهویه مکانیکی نصب میشود و وظیفه آن جداسازی قطرات آب متراکم از جریان هوای عبوری است. به همین دلیل، قطرهگیر را گاهی با نامهای «جداکننده قطرات» یا «چکهگیر» نیز میشناسند.
عملکرد اصلی قطرهگیر جلوگیری از خروج قطرات آب همراه با جریان هوا (Drift) است که در غیر این صورت باعث هدررفت آب در گردش و کاهش بهرهوری کل سیستم کولینگ تاور میشود. به این ترتیب، نصب و استفاده صحیح از قطرهگیر نقش مهمی در کاهش مصرف آب و افزایش کارایی برج خنککننده ایفا میکند.
انواع کاربری چکهگیر (المیناتور)
قطرهگیر یا المیناتور علاوه بر برج خنککننده، در ایرواشرها و کندانسورهای تبخیری نیز مورد استفاده قرار میگیرد و به دلیل نقش محافظتی خود، یکی از مهمترین قطعات جانبی این سیستمها محسوب میشود. این قطعه معمولاً بین محل پاشش آب و خروجی هوا نصب میشود و میتواند بهصورت عمودی (تخت) یا افقی (ایستاده) قرار گیرد. در برخی کاربردها، برای افزایش کارایی، از دو یا چند لایه چکهگیر استفاده میشود تا از خروج قطرات آب جلوگیری شود.
ارتفاع استاندارد قطرهگیرها معمولاً بین 13 تا 20 سانتیمتر متغیر است و بسته به نوع طراحی (لانهزنبوری یا تیغهای) متفاوت میباشد. نقش اصلی المیناتور، کاهش پرتاب قطرات آب و حفاظت از اجزای سیستم هوادهی مانند موتور، فن و سیستم انتقال قدرت است و مصرف انرژی یا آب به میزان دریفت اهمیت کمتری دارد.
کاربرد و محل نصب قطرهگیر برج خنککننده
قطرهگیر یا چکهگیر (Drift Eliminator) یکی از اجزای کلیدی و ضروری در انواع برجهای خنککننده و سیستمهای ایرواشر است. این قطعه با ایجاد سطح تماس، بخشی از بخار و رطوبت موجود در هوا را متراکم کرده و مانع از خروج قطرات آب به سمت فن یا بیرون برج میشود، از این رو به آن «شبنمگیر» نیز گفته میشود. استفاده از قطرهگیر نه تنها هدررفت آب را کاهش میدهد، بلکه راندمان سیستم را نیز بهبود میبخشد و برای افزایش عملکرد، معمولاً از چند لایه چکهگیر در یک واحد استفاده میشود.
قطرهگیر در انواع برجهای خنککننده شامل مدلهای مکعبی، مخروطی (مدارباز)، کراسفلو و کولینگ تاورهای مداربسته هیبریدی کاربرد دارد و در ایرواشرها نیز نصب میشود. در برجهای مکعبی، محل نصب این قطعه بالای نازلها و قبل از فن استک قرار دارد، بهگونهای که قطرات آب خروجی از نازل پس از برخورد با چکهگیر به سمت پایین برگشت داده میشوند. در برجهای مخروطی، المیناتور در بالای لولههای خروجی آب پخشکن نصب شده و با بستها ثابت میشود تا قطرات و بخارات آب خروجی از سیستم پاشش، پس از برخورد با آن، به سمت پایین هدایت شوند.
به طور کلی، قطرهگیر نقش محافظتی و کنترلی مهمی در برج خنککننده و ایرواشر دارد؛ این قطعه مصرف آب را کاهش داده، هدررفت را محدود میکند و عملکرد حرارتی سیستم را بهطور قابل توجهی بهبود میبخشد. نصب صحیح و اصولی آن، پیشنیاز دستیابی به عملکرد بهینه و طول عمر بالای سیستم است.
عوامل مؤثر بر راندمان قطرهگیر برج خنککننده
-
سرعت هوای عبوری و نوع قطرهگیر: میزان پرتاب قطرات به سمت فن وابسته به سرعت جریان هوا و طراحی قطرهگیر است.
-
روش مونتاژ المانهای چکهگیر: نحوه اتصال و چینش بلوکها یا تیغهها بر کارایی جمعآوری قطرات تأثیر دارد.
-
طریقه نصب: زاویه و دقت نصب المیناتور میتواند راندمان جمعآوری قطرات را بهبود دهد.
-
محل نصب: قرارگیری درست چکهگیر در مسیر جریان آب و هوا برای جلوگیری از هدررفت آب حیاتی است.
-
ساختار برج خنککننده: طراحی داخلی برج و نوع جریان هوا بر عملکرد قطرهگیر مؤثر است.
-
تعداد لایههای تشکیلدهنده قطرهگیر: افزایش لایهها باعث جمعآوری بهتر قطرات و کاهش هدررفت آب میشود.
انواع قطرهگیر (المیناتور) برج خنککننده
۱. بر اساس نوع کاربرد و شکل ظاهری
الف) قطرهگیر تیغهای (Blade Type)
قطرهگیر تیغهای از پروفیلهای سینوسی یا منحنی تشکیل شده که با تغییر مسیر جریان هوا، قطرات آب را به دام میاندازد. این نوع در برجهای مکعبی کراسفلو و کانترفلو، ایرواشرها و کندانسورهای تبخیری کاربرد دارد. بر اساس تعداد برآمدگیهای تیغه، به دو نوع تقسیم میشود:
-
یک کوهانه: دارای یک موج سینوسی است و بیشتر در برجهای جریان مخالف استفاده میشود.
-
دو کوهانه: دارای دو موج سینوسی (شکل W) است و عمدتاً در ایرواشرها و کندانسورهای تبخیری نصب میشود.
ب) قطرهگیر لانهزنبوری / سلولی (Cellular / Honeycomb)
این نوع قطرهگیر از ساختار ششضلعی سلولی شکل تشکیل شده و مسیر عبور هوا را تغییر میدهد تا قطرات آب درون شبکه به دام بیفتند. معمولاً در برجهای مکعبی و مدارباز استفاده میشود و راندمان بالایی در جلوگیری از هدررفت آب دارد. لانهزنبوریها بر اساس درصد پلیاورتان موجود در ورقههای PVC یا PP به سه گرید تقسیم میشوند:
-
گرید 1: حدود 60 تا 70 درصد پلیاورتان، انعطافپذیر و طول عمر بالا، رنگ سفید.
-
گرید 2: حدود 20 تا 30 درصد پلیاورتان، مقاوم در برابر اشعه UV، رنگ طوسی.
-
گرید 3: فاقد پلیاورتان، شکننده و با مقاومت دمایی پایین، رنگ مشکی.
۲. بر اساس متریال و مواد مصرفی
-
قطرهگیر پیویسی (PVC): رایجترین جنس برای چکهگیرها، مقاوم در برابر خوردگی و رسوب.
-
قطرهگیر پلیپروپیلن (PP): مقاوم در برابر دمای بالا و مواد شیمیایی، مناسب برای برجهای مخروطی و سیستمهای مدارباز.
-
قطرهگیر فایبرگلاس (FRP): سبک و مقاوم در برابر خوردگی، معمولاً برای برجهای گرد و مخروطی استفاده میشود.
مزایای قطرهگیر برج خنککننده
-
قابلیت سفارشیسازی و تولید در ابعاد مختلف: امکان طراحی و ساخت قطرهگیر متناسب با نوع برج، سرعت هوا و شرایط کاربری.
-
طول عمر و ماندگاری بالا: استفاده از مواد اولیه با کیفیت و ساختار مقاوم، دوام قطعه را افزایش میدهد.
-
عدم رسوبپذیری و مقاومت در برابر خوردگی: مناسب برای آب و هوای آلوده و محیطهای خورنده.
-
کمترین افت فشار استاتیکی و مکانیکی: طراحی بهینه باعث کاهش تلاطم و مقاومت جریان هوا میشود.
-
مقاومت شیمیایی و حرارتی بالا: تحمل دمای بالا بدون تغییر شکل، مقاومت در برابر اسیدشویی و بخارات خورنده.
-
مقاومت در برابر اشعه ماورایبنفش (UV): مناسب برای نصب در برجهای باز در برابر تابش مستقیم نور خورشید.
-
انعطافپذیری بالا و دوام سازهای: حفظ کیفیت و عملکرد در شرایط دمایی و مکانیکی مختلف.
-
کاهش میزان مصرف آب: جلوگیری از هدررفت آب به دلیل پرتاب قطرات (دریفت) و کاهش TDS در سیستم گردش آب.
-
حفاظت از قطعات سیستم هوادهی: جلوگیری از ورود قطرات به فن، پروانه و موتور و افزایش طول عمر اجزای برج.
-
کنترل تراکم مه و بخار در بالای برج: جلوگیری از افزایش مه و بخار در فصول گرم سال، بهبود عملکرد کولینگ تاور.
قیمت قطره گیر برج خنککننده
قیمت قطره گیر برج خنککننده تحت تأثیر چند عامل اصلی تعیین میشود:
-
نوع و مدل قطره گیر: تیغهای یا لانهزنبوری
-
جنس و متریال مصرفی: PVC، PP یا FRP
-
گرید مواد و کیفیت ساخت
-
وزن و ضخامت ورقهها
-
ابعاد و سطح مقطع قطعه
-
ظرفیت برج خنککننده
انتخاب نوع مناسب قطره گیر باید علاوه بر ملاحظات اقتصادی، با توجه به محل نصب، مدل برج خنککننده و هدف افزایش طول عمر و راندمان کولینگتاور انجام شود. استفاده از قطعه با کیفیت پایین ممکن است عملکرد برج و طول عمر سیستم را کاهش دهد.