پکیجهای تصفیه فاضلاب به روش MBBR (Moving Bed Biofilm Reactor) یکی از پیشرفتهترین راهکارهای بیولوژیکی برای کاهش آلایندهها و مواد آلی در فاضلابهای بهداشتی و صنعتی هستند. این سیستمها بر پایه فرایند لجن فعال هوادهی گسترده طراحی شده و با استفاده از بیومس یا پکینگ مدیا، سرعت تجزیه مواد آلی توسط میکروارگانیسمها را افزایش داده و راندمان تصفیه را بهطور چشمگیری بهبود میبخشند.
پکیجهای MBBR شرکت زیست بوم بهدلیل طراحی جمعوجور و ماژولار، برای محیطهای کوچک و متوسط مانند مجتمعهای مسکونی، اداری، کارگاهها و صنایع مختلف بسیار مناسب هستند. این سیستمها امکان نصب سریع، بهرهبرداری آسان و نگهداری کمهزینه را فراهم میکنند و میتوانند نیازهای تصفیه فاضلاب متنوع را بهطور مؤثر پاسخ دهند.
ویژگی متمایز تکنولوژی MBBR نسبت به سیستمهای سنتی، حضور مدیای شناور یا پکینگ مدیا در فرآیند تصفیه است. این مدیاها سطح گستردهای برای رشد میکروارگانیسمها فراهم کرده و فرآیند تجزیه مواد آلی و حذف آلایندهها را بهینه میکنند. نتیجه، پسابی شفاف، کمآلودگی و مناسب برای مصارف غیرشرب و بازیافت در فضای سبز یا صنایع مختلف است.
شرکت زیست بوم با بهرهگیری از تجربه فنی و دانش مهندسی خود، مراحل تصفیه فاضلاب به روش MBBR را بهینهسازی کرده و پروژههایی با راندمان بالا و قابلیت اعتماد طولانیمدت ارائه میدهد. در ادامه، مزایا، معایب و کاربردهای این پکیجها بررسی میشوند تا تصویر جامع و کاربردی از تصفیه فاضلاب با تکنولوژی MBBR ارائه گردد.

تصفیه فاضلاب به روش MBBR چیست؟
تصفیه فاضلابهای بهداشتی و صنعتی همواره با چالشهایی همراه است، از جمله وجود میزان بالای مواد آلی و نیترات در پسابها که میتواند برای محیطزیست مضر باشد. برای کاهش این آلایندهها قبل از ورود فاضلاب به طبیعت، روشهای مختلفی ارائه شدهاند که مهمترین آنها تصفیه بیولوژیکی است. در این روش، میکروارگانیسمها و باکتریها—چه هوازی و چه بیهوازی—مواد آلی را تجزیه کرده و کیفیت فاضلاب را بهبود میبخشند.
یکی از تکنولوژیهای نوین در این زمینه، روش MBBR (Moving Bed Biofilm Reactor) است که در اصل نوعی لجن فعال با هوادهی گسترده محسوب میشود. تفاوت اصلی این روش با سیستمهای سنتی، استفاده از بیومس یا پکینگ مدیا در حوض هوادهی است.
بیومسها تکههای کوچک، معمولاً از جنس پلیاتیلن، هستند که سطح وسیعی برای رشد و تکثیر میکروارگانیسمها فراهم میکنند. با قرار گرفتن این مدیاها در حوض هوادهی، باکتریها روی سطح آن رشد کرده و مواد آلی موجود در فاضلاب را مصرف میکنند. این فرآیند نه تنها مقدار BOD را کاهش میدهد، بلکه باعث شفافتر شدن پساب و بهبود کیفیت کلی آن میشود.
به این ترتیب، استفاده از MBBR امکان تصفیه مؤثرتر فاضلاب، افزایش راندمان فرآیند و بهرهوری بالاتر در پروژههای صنعتی و بهداشتی را فراهم میکند.

عملکرد تصفیه MBBR
این سیستم در مقایسه با سایر فرآیندهای لجن فعال دارای انعطافپذیری بالاتری بوده و دارای کارایی و قابلیتهای بسیار بالایی در تصفیه فاضلاب است. از سوی دیگر فرآیندهای رشد چسبیده با مدیای معلق (تصفیه MBBR) دارای پایداری بالایی بوده و در برابر شوکهای ناشی از بار آلی و هیدرولیکی وارده مقاومت بیشتری را از خود نشان می دهند. لذا با قرار دادن بسترهای رشد چسبیده در درون راکتور هوادهی لجن فعال این دو مزیت در یکجا جمع خواهند شد، به این صورت که با قرار گرفتن مدیا در داخل حوضچه هوادهی لجن فعال زیستتوده بیشتری تشکیل میگردد (بدون آنکه سبب افزایش بارگذاری جامدات در حوضچه تهنشینی ثانویه باشد).
در این حالت بدون نیاز به افزایش بخش سازهای و تنها با افزایش مدیا و تغییر میزان هوادهی، میزان بارگذاری آلی و هیدرولیکی به واحدهای لجن فعال افزایش مییابد. درواقع در این سیستم زیستتوده متصل به مدیا سبب افزایش راندمان عملکرد تصفیه فاضلاب میگردد. از طرفی با افزایش زیستتوده، مقاومت فرآیند تصفیه MBBR در برابر شوکهای بارگذاری آلی و هیدرولیکی افزایش مییابد. مهمترین موارد و مشخصات فنی در انتخاب مدیاهای پرکننده شامل جنس بستر، شکل هندسی، ابعاد و دانسیته بستر، مساحت سطح ویژه و هزینه تولید آنها است.
در این فرآیند جریان فاضلاب ورودی شامل مخلوطی از فاضلاب خام و جریان برگشتی است که در نزدیکی از کف راکتور وارد میگردد. ورود جریان از کف راکتور سبب غوطه ورشدن و حرکت مدیا میگردد. مدیای مورداستفاده در این فرآیند متنوع است و در بازارهای موجود انواع و اقسام مختلفی از مدیاهای غوطهور توسط کارخانههای داخلی و خارجی عرضهشده است. مدیاهای مورداستفاده ممکن است از گرانولهای کربن فعال، ذرات سیلیس و مواد پلیمری تشکیلشده باشند.
نتایج کارکرد این سیستم نیز نشان میدهد که استفاده از این فرایند افزایش راندمان تصفیه فاضلاب را به دنبال دارد. به همین دلیل استفاده از این سیستم معمولاً بهعنوان یکی از گزینههای افزایش ظرفیت تصفیهخانههای فاضلاب بدون توسعه واحدها بصورت فیزیکی مطرح میشود.

مهمترین تفاوت تصفیه MBBR با سایر فرایند ها عبارتند از :
- کاهش حجم مخازن هوادهی.
- کاهش ابعاد کلی پکیج تصفیه فاضلاب.
- کاهش هزینه های اولیه ساخت و خرید.
- افزایش راندمان تصفیه فاضلاب.
- کاهش لجن تولیدی.
- افزایش مقاومت در برابر شک های آلی و هیدرولیکی.
مزایا و معایب تصفیه فاضلاب به روش MBBR
| ویژگی | شرح |
|---|---|
| مزایا | – بهرهبرداری و نگهداری آسان – طراحی انعطافپذیر سیستم – کاهش تولید لجن – عملکرد بهتر در ظرفیتهای پایین – افزایش راندمان با افزودن پکینگ مدیا یا بیومس – مقاومت در برابر شوکهای آلی و هیدرولیکی – نیاز به فضای کم – کاهش هزینههای جمعآوری و تخلیه لجن – راندمان بالا در دما و pH مختلف |
| معایب | – هزینه اولیه بالای پکینگ مدیا یا بیومس – مصرف انرژی زیاد – نیاز به تجهیزات هوادهی بزرگتر به دلیل اکسیژن زیاد |
معرفی پکیج های MBBR ساخت شرکت آسان پالایش:
پکیج های ساخته شده توسط این شرکت با در نظر گرفتن تمامی جوانب، قابلیت استفاده در صنایع کوچک، کارخانجات، هتل ها، کمپ های استراحتی، جوامع کوچک شهری و … را دارا میباشد.
پکیج های مذکور به صورت یکپارچه با متریال بتنی، فلزی و پلی اتیلنی در محل کارخانه ی این شرکت ساخته شده و در کمترین زمان در محل مورد نظر نصب و راه اندازی میگردد.
این فرایند در حال حاضر پرکاربردترین فرایندتصفیه فاضلاب برای جوامع کوچک و بزرگ میباشد. دلیل کاربرد فراوان این فرایند ارزان تر شدن مبلغ نهایی پروژه و اضغال فضای کم برای احداث تصفیه خانه فاضلاب میباشد.
راهبری این فرایند راحت بوده و برای راهبری نیازی به حضور نفر متخصص آب وفاضلاب نمیباشد . معمولا نفرات تاسیسات مجموعه خریدار برای راهبری کافی میباشد .
واحد های موجود در پکیچ تصفیه فاضلاب :
- واحد متعادل ساز.
- واحد هوادهی.
- واحد زلال ساز.
- واحد گندزدایی(کلرزنی).
- واحد ذخیره لجن.
ویژگی های پکیج تصفیه فاضلاب MBBR ساخت شرکت آسان پالایش:
- ضمانت یکساله تجهیزات داخلی پکیج و 10 سال خدمات پس از فروش.
- ساخت، نصب و راه اندازی در کوتاه ترین زمان.
- راندمان بالای 90 درصد تصفیه فاضلاب.
- مقاوم در برابر محیط های خورنده.
- امکان جابجای پکیج در صورت نیاز.
- بهره برداری ساده و عدم نیاز به بهره بردار متخصص.
- آموزش حضوری در رابطه با نحوه ی بهره برداری از سیستم.
- ساخت پکیج با ابعاد کلی به مراتب کوچک تر نسبت به سایر فرایند ها.
- کاهش میزان حجم لجن تولیدی.
- عدم انتشار بوی نامطبوع در محیط پیرامون پکیج.
- قابل نصب در محیط آزاد، محیط سرپوشیده و در صورت کمبود جا قابلیت مدفون شدن در زیرسطح زمین.
MBBR فرآیند
فرآیند MBBR) Moving Bed Bio film Reactor) که درواقع فرآیند هوازی رشد چسبیده با مدیای شناور و معلق است، نوعی از فرآیندهای لجن فعال با قابلیت رشد چسبیده (Attached Growth) است که در آن مدیا با وزن مخصوص حدود 0.97 گرم بر سانتیمتر مکعب در راکتور بیولوژیکی لجن فعال بهصورت شناور قرار میگیرد. سیستم هوادهی در این فرآیند بهصورت عمقی و به روش دیفیوزری بوده و در این سیستم موجب تماس مؤثر فاضلاب با مدیای معلق در مخزن هوادهی میشود. مبانی طراحی این فرایندها عمدتا بر اساس تجربههای اجرایی کار و نتایج دریافتی از پایلوت ها است.
عملکرد تصفیه به روش MBBR
این سیستم در مقایسه با سایر فرآیندهای لجن فعال دارای انعطافپذیری بالاتری بوده و دارای کارایی و قابلیتهای بسیار بالایی در تصفیه فاضلاب است. از سوی دیگر فرآیندهای رشد چسبیده با مدیای معلق (تصفیه MBBR) دارای پایداری بالایی بوده و در برابر شوکهای ناشی از بار آلی و هیدرولیکی وارده مقاومت بیشتری را از خود نشان می دهند. لذا با قرار دادن بسترهای رشد چسبیده در راکتور هوادهی لجن فعال این دو مزیت در یکجا جمع خواهند شد، به این صورت که با قرار گرفتن مدیا در داخل حوضچه هوادهی لجن فعال زیستتوده بیشتری تشکیل میگردد (بدون آنکه سبب افزایش بارگذاری جامدات در حوضچه تهنشینی ثانویه باشد).
در این حالت بدون نیاز به افزایش بخش سازهای و تنها با افزایش مدیا و تغییر میزان هوادهی، میزان بارگذاری آلی و هیدرولیکی به واحدهای لجن فعال افزایش مییابد. درواقع در این سیستم زیستتوده متصل به مدیا سبب افزایش راندمان عملکرد پکیج تصفیه فاضلاب میگردد. از طرفی با افزایش زیستتوده، مقاومت فرآیند تصفیه MBBR در برابر شوکهای بارگذاری آلی و هیدرولیکی افزایش مییابد. مهمترین موارد و مشخصات فنی در انتخاب مدیاهای پرکننده شامل جنس بستر، شکل هندسی، ابعاد و دانسیته بستر، مساحت سطح ویژه و هزینه تولید آنها است.
در این فرآیند جریان فاضلاب ورودی شامل مخلوطی از فاضلاب خام و جریان برگشتی است که در نزدیکی از کف راکتور وارد میگردد. ورود جریان از کف راکتور سبب غوطه ورشدن و حرکت مدیا میگردد. مدیای مورداستفاده در این فرآیند متنوع است و در بازارهای موجود انواع و اقسام مختلفی از مدیاهای غوطهور توسط کارخانههای داخلی و خارجی عرضهشده است. مدیاهای مورداستفاده ممکن است از گرانولهای کربن فعال، ذرات سیلیس و مواد پلیمری تشکیلشده باشند.

انواع روش های تصفیه فاضلاب به روش MBBR
فرآیند تصفیه فاضلاب بسته به میزان و نوع مواد آلی و غیرآلی موجود در پساب متفاوت است و معمولاً شامل چند مرحله اساسی میشود تا بهترین کیفیت پساب حاصل شود. روشهای اصلی تصفیه فاضلاب عبارتاند از:
-
تصفیه بیولوژیکی: استفاده از میکروارگانیسمها برای تجزیه مواد آلی و کاهش BOD و COD
-
تصفیه شیمیایی: افزودن مواد شیمیایی برای انعقاد، رسوبدهی یا حذف آلایندههای خاص
-
تصفیه هوازی: فرایندهایی که نیاز به حضور اکسیژن دارند و باکتریهای هوازی مواد آلی را تجزیه میکنند
-
تصفیه با SBR (Sequencing Batch Reactor): تصفیه فاضلاب بهصورت مرحلهای در مخازن سریالی
-
تصفیه با CPF (Cross Flow Filtration): استفاده از سیستمهای فیلتراسیون جریان متقاطع برای حذف ذرات معلق
-
تصفیه فیزیکی: شامل صافی، تهنشینی و حذف ذرات بزرگ و معلق
-
تصفیه غیرهوازی (Anaerobic): تجزیه مواد آلی توسط باکتریهای بیهوازی بدون حضور اکسیژن
یکی از روشهای بیولوژیکی پیشرفته، روش MBBR است که با استفاده از بیومس یا پکینگ مدیا، فرایند تصفیه را بهینه میکند و راندمان حذف آلایندهها را بهطور چشمگیری افزایش میدهد. در ادامه به بررسی کامل MBBR و نحوه عملکرد آن خواهیم پرداخت.
مراحل تصفیه فاضلاب به روش MBBR
تصفیه فاضلاب با تکنولوژی MBBR شامل چند مرحله متوالی است که هر کدام نقش مهمی در بهبود کیفیت پساب دارند. این مراحل عبارتاند از:
۱. تصفیه فیزیکی
در نخستین مرحله، مواد جامد معلق با اندازههای بزرگ از پساب جدا میشوند. این ذرات معمولاً تاثیری بر BOD، COD یا سایر شاخصهای کیفیت آب ندارند، اما حذف آنها باعث کاهش فشار روی تجهیزات تصفیه و افزایش سرعت عملکرد سیستم میشود. برای این منظور از آشغالگیر دستی یا مکانیکی استفاده میشود.
۲. متعادلسازی فاضلاب
در این مرحله، با استفاده از پمپهای مخصوص جریان فاضلاب در تمام بخشهای حوضچه تصفیه یکنواخت میشود. این کار باعث میشود کیفیت پساب در تمامی نقاط حوضچه یکسان باشد و مراحل بعدی تصفیه با راندمان بالاتری انجام شود.
۳. هوادهی و رشد میکروارگانیسمها
هوادهی عمقی مرحله اصلی تصفیه در MBBR است. اکسیژن به میزان کافی به فاضلاب وارد میشود تا محیط مناسبی برای رشد باکتریهای هوازی فراهم گردد. در این مرحله، پکینگ مدیا یا بیومسهای کوچک به داخل حوضچه وارد میشوند تا سطح بیشتری برای رشد میکروارگانیسمها ایجاد شود. برای جلوگیری از خروج بیومسها از حوضچه، از تورهای محافظ استفاده میشود.
۴. تهنشینی لجن
با گذشت زمان و تجزیه مواد آلی توسط باکتریها، میکروارگانیسمها به هم میچسبند و تودههایی سنگین به نام لجن تشکیل میدهند. این لجنها در کف حوضچه تهنشین شده و توسط تجهیزات جمعآوری به بیرون منتقل میشوند، در حالی که آب تصفیهشده از بالای حوضچه خارج میشود.
۵. تصفیه شیمیایی و گندزدایی
در مرحله پایانی، با استفاده از مواد منعقدکننده و سیستم کلرزنی یا UV، پساب گندزدایی میشود. این فرآیند باعث میشود ترکیبات شیمیایی باقیمانده به صورت لخته یا لجن جدا شوند و بسیاری از آلایندههای شیمیایی از آب حذف گردد.
کاربرد تصفیه فاضلاب به روش MBBR
روش MBBR با تأثیر چشمگیر بر کاهش مواد آلی موجود در پساب و هزینه کم راهاندازی، یکی از گزینههای کارآمد برای تصفیه فاضلاب در محیطهای مختلف است. این مزایا باعث شده است تا در صنایع و مکانهای گوناگون از آن استفاده شود، از جمله:
-
بیمارستانها
-
کارخانههای تولید مواد شوینده و داروسازی
-
مجتمعهای مسکونی
-
کشتارگاهها
-
کارخانههای تولید فولاد
-
پالایشگاهها و نیروگاهها
-
کارخانههای کاغذسازی