(RBC) تماس دهندههای بیولوژیکی چرخان
فرآیند تماس دهنده بیولوژیک چرخان (RBC: Rotating Biological Contactor)
این فرآیند که از دسته فرآیندهای هوادهی با رشد چسبیده است از تماس دهندههایی تشکیلشده است که هر تماس دهنده زیستشناختی چرخان از یک مجموعه صفحههای گرد نزدیک به هم از جنس پلی استرن یا پلی وینیل کلرید تشکیلشده است. این صفحه هات در فاضلاب غرق میشوند و بهآرامی در آن میچرخند.

توصیف فرآیند تماس دهنده بیولوژیکی چرخان (RBC)
تودههای رشد یافته زیستشناختی، در مرحله کار تماس دهندهها، به سطوح صفحهها میچسبند و سرانجام لایهای لزج را در تمامی سطح مرطوب صفحهها تشکیل میدهند. چرخش صفحهها، این توده زنده را بهطور متناوب با مواد آلی درون فاضلاب و سپس برای جذب اکسیژن، با هوا در تماس قرار میدهند. چرخش صفحهها به انتقال اکسیژن کمک کرده و توده زنده را در شرایط هوازی نگه میدارد. این چرخش، با نیروهای برشی که ایجاد میکند مکانیزمی برای جداسازی مواد جامد اضافی از صفحهها و حفظ مواد جامد ریزش کرده به حالت تعلیق نیز میباشد تا آنکه این مواد از این واحد به زلال ساز منتقل شوند. تماس دهندههای زیستشناختی چرخان را میتوان در تصفیه ثانویه به کاربرد، همچنین در حالتهای شورهسازی فصلی، پیوسته و شورهزدایی میتوان از آنها بهرهبرداری کرد.
تحلیل عملکرد فرآیند تماس دهنده بیولوژیکی چرخان
تماس دهندههای زیستشناختی چرخان را معمولاً بر پایه ضرایب بارگذاری بهدستآمده از واحدهای پیشاهنگ و صنعتی طراحی میکنند، اگرچه عملکرد آنها را میتوان با استفاده از رهیافتی شبیه به صافیهای چکنده نیز تحلیل کرد. هر دو معیار آهنگ بارگذاری هیدرولیکی و آلی را میتوان برای تعیین اندازههای واحدهای تصفیه ثانویه بکار برد. آهنگهای بارگذاری برای شورهسازی در هوای گرم و در طول سال بسیار کمتر از آهنگهای لازم برای تصفیه ثانویه است.

تعریفی دیگر از تماس دهندههای بیولوژیکی چرخان (Hammer&Hammer)
یک تماس دهندهی بیولوژیکی چرخان (RBC) از مجموعهای از بستههای پلاستیکی که بهصورت شعاعی در یک غلاف قرارگرفتهاند تشکیل شده است که به شکل استوانههایی از بستر میباشد. غلاف بهگونهای است که محیط پایین مخزن را پوشش میدهد بهگونهای که تقریباً 40 درصد بستر در فاضلاب غوطهور باشد. سطح تماس دهندهها در مدتی که در فاضلاب مستغرق است میتواند بهعنوان فضاهای خالی مورداستفاده قرار گیرد.
هنگامیکه بستر در خارج از مخزن میچرخد، فاضلاب مایع از فضاهای خالی سطح میچکد و توسط هوا جایگزین میشود. در ادامه یک رشد بیولوژیکی با فیلم ثابت شبیه به آنچه در یک صافی چکنده دیده شد روی سطح بستر رخ میدهد.
متغیرهایی که در خصوص مواد آلی فاضلاب و اکسیژن هوا در طول چرخش تأثیرگذارند شبیه متغیرهای صافی چکنده هستند. بیومس (جرم) اضافی از سطح بستر ریزش پیدا میکند (کنده میشود) و به بیرون حمل شده و جهت جداسازی ثقلی به جریان خروجی وارد میشود. یک سیستم تصفیه شامل یک واحد تهنشینی اولیه قبل از RBC و یک تهنشینی نهایی پس از RBC میباشد.
چون برگشت جریان در واحدهای RBC معمول نیست، فقط یک جریان زیرگذر از تهنشینی نهایی کافی است تا به حذف بیشتر جامدات بیولوژیکی در تهنشینی اولیه کمک نماید. لجن دفعی، خصوصیاتی مشابه لجن صافی چکنده دارد و دفع لجن در زلالساز اولیه انجام میگیرد.
در تصفیه فاضلاب شهری جهت کاهش BOD معمولاً یک سری چهار مرحلهای از این واحدها ساخته میشود، مراحل اضافی ممکن است جهت آغاز شورهسازی به سیستم اضافه شوند. هر مرحله بهعنوان یک حوضچهی اختلاط کامل عمل میکند و حرکت فاضلاب از میان مجموعهی مخازن بر اساس جریان پیستونی شبیهسازی میشود.
مهمترین ویژگیهای استفاده از دیسکهای بیولوژیکی چرخان (RBC)
- کاهش سطح زمین موردنیاز.
- کاهش برق مصرفی موردنیاز.
- افزایش راندمان تصفیهخانه تا 90% و افزایش توانایی حذف آلودگی تا 99%.
- مقاومت بیشتر در برابر شوکهای هیدرولیکی، آلی و سمی.
- تسریع در شکلگیری توده بیولوژیکی جهت عملیات تصفیه.
- مناسب جهت تصفیه پسابهای صنعتی.

مراجع
- مهندسی آب و فاضلاب، جلد اول، متکف
- تکنولوژی آب و فاضلاب، همر و همر
- مرجع شماره ۳